wtorek, 30 grudnia 2014

10 najbardziej przełomowych wydarzeń 2014 - fizyka i astrofizyka

Jeszcze trwa rok 2014, a już zaczynają się pojawiać podsumowania i rankingi.
Redakcja magazynu "Physics World" ogłosiła wybór 10 najbardziej przełomowych wydarzeń roku 2014 w dziedzinie fizyki i astrofizyki.

Kometa Czuriumow-Gierasimienko

Oto pełna lista 10 najgłośniejszych doniesień z dziedziny fizyki mijającego roku według "Physics World":

1| Listopad. Lądowanie na komecie
Na pierwszym miejscu "Physics World" wyróżnił dokonanie, które przejdzie do historii podboju kosmosu - pierwsze lądowanie na komecie, dzięki któremu mamy szansę odkryć wiele tajemnic tych wciąż zagadkowych obiektów przybywających do nas z odległych zakamarków Układu Słonecznego. Co ważne, polscy naukowcy mieli w tym spory udział.
Europejska sonda Rosetta po przemierzeniu 6,4 mld km dogoniła kometę Czuriumow-Gierasimienko, która z prędkością 55 tys. km/godz. pędzi w kierunku Słońca, a potem weszła na jej orbitę. Wiozła ze sobą niewielki próbnik Philae, który po raz pierwszy w dziejach wylądował na powierzchni komety... W kometarny grunt wbił się penetrator, skonstruowany przez polskich inżynierów i naukowców z Centrum Badań Kosmicznych PAN w Warszawie...

2| Styczeń. Oko w oko z kosmiczną pajęczyną
Astronomowie gromadzą coraz więcej dowodów na to, że materia nie jest rozłożona równomiernie we Wszechświecie. Układa się raczej w gigantyczną sieć włókien, pomiędzy którymi zieją wielkie pustki. Tam, gdzie włókna się krzyżują, kosmiczny gaz na tyle się zagęszcza, że powstają gwiazdy, świecą galaktyki i gromady galaktyk, które są widoczne w teleskopach. Obraz kosmosu przypomina więc nieco nocne zdjęcie Ziemi z orbity, na którym są widoczne rozświetlone miasta i metropolie. Domyślamy się, że łączy je sieć autostrad, a po drodze są małe miejscowości, wsie i samotne domostwa, ale z orbity już ich nie widać...
W lutym w "Nature" amerykańsko-niemiecki zespół astronomów poinformował, że po raz pierwszy udało mu się zobaczyć fragment jednego z takich ciemnych włókien międzygalaktycznego gazu (za pomocą 10-metrowego teleskopu Keck-I na Hawajach)... Szczegóły w tygodniku "Nature" (http://www.nature.com/nature/journal/v506/n7486/full/nature12898.html).

3| Luty. Milowy krok do ujarzmienia energii gwiazd
Od lat naukowcy marzą o tym, by na Ziemi w sposób kontrolowany powtórzyć reakcje fuzji jądrowej, które zachodzą we wnętrzu Słońca, i dzięki nim produkować czystą energię (na razie potrafimy uwalniać ją wybuchowo - w postaci bomby wodorowej). Naukowcy z Narodowego Laboratorium Lawrence'a Livermore'a donieśli w "Nature", że po trzech latach niepowodzeń udało im się zbliżyć do tego celu za pomocą potężnej laserowej instalacji National Ignition Facility (NIF) w Kalifornii... Wyniki eksperymentu opublikowało "Nature" (http://www.nature.com/nature/journal/v506/n7488/full/nature13008.html).

4| Luty. Pamięć holograficzna
Amerykańsko-rosyjski zespół fizyków skonstruował nowy typ pamięci holograficznej, opartej na interferencji fal spinowych (tj. magnetycznych "bitach"). To pamięć o większej gęstości zapisu informacji, niż w hologramach fal widzialnych, bo fale spinowe są znacznie krótsze. Więcej o tym dokonaniu w serwisie Arxiv.org (http://arxiv.org/abs/1401.5133).

5| Marzec. Doskonalsze światłowody
Amerykańscy fizycy skonstruowali światłowody, które przesyłają obrazy dużo lepszej jakości, niż do tej pory. To pierwsze praktyczne zastosowanie efektu, znanego w teorii ciała stałego pod nazwą "lokalizacji Andersona"...  Szczegóły w serwisie Arxiv.org (http://arxiv.org/abs/1307.4160).

6| Maj. Wiązka przyciągająca
Fizycy z brytyjskiego Uniwersytetu Dundee i amerykańskiego Uniwersytetu Wesleyan w stanie Illinois stworzyli prototyp znanego z serialu s-f "Star Trek" promienia holowniczego (albo wiązki przyciągającej, ang. tractor beam), który umożliwia przenoszenie różnych obiektów. Wiązka jest oparta na falach akustycznych - to dwa strumienie ultradźwięków. Dzięki nim można na odległość manipulować niewielkimi obiektami. Ta technika może znaleźć zastosowanie w medycynie, np. do transportowania leku do określonego miejsca we wnętrzu ciała. Praca została opublikowana w Physical Review Letters (http://journals.aps.org/prl/abstract/10.1103/PhysRevLett.112.174302).

7| Czerwiec. Magnetyzm elektronów
Naukowcy z Instytutu Weizmanna w Izraelu po raz pierwszy zmierzyli siłę oddziaływania magnetycznego między dwoma elektronami. Każdy elektron oprócz tego, że ma ładunek elektryczny, posiada także magnetyczny spin, tj. jest maleńkim magnesikiem. Ale do tej pory nikt nie potrafił eksperymentalnie zmierzyć siły, z jaką się odpychają dwa spiny... Zainteresowani szczegółami eksperymentu mogą zajrzeć do tygodnika "Nature" (http://www.nature.com/nature/journal/v510/n7505/full/nature13403.html).

8| Czerwiec. Supernowa w laboratorium
Międzynarodowy zespół naukowców wywołał mini-eksplozję w laboratorium, która jest dość wierną symulacją wybuchu supernowej w kosmosie. Zapalnikiem tej mini-eksplozji była wiązka lasera, a modelem gwiazdy - pręcik z plastiku. Wszystko działo się w komorze wypełnionej argonem. Więcej w piśmie "Nature Physics" (http://www.nature.com/nphys/journal/v10/n7/full/nphys2978.html).

9| Sierpień. Niskoenergetyczne neutrina ze Słońca wreszcie złapane
Prawie cała energia Słońca, której zawdzięczamy życie, powstaje w łańcuchu reakcji jądrowych, które zaczynają się od połączenia dwóch protonów w jedno jądro deuteru. Ubocznym efektem tej reakcji jest pozyton i niskoenergetyczne neutrino. Zwykła materia jest prawie przezroczysta dla neutrin, więc uciekają one ze Słońca i docierają do Ziemi. Z teoretycznych rachunków wynikało, że każdej sekundy niemal 60 mld takich niskoenergetycznych słonecznych neutrin przelatuje przez każdy centymetr kwadratowy naszej planety, a także naszych ciał, ale dotychczas nie udawało się ich wykryć. Dopiero w tym roku w laboratorium, które jest skryte pod masywem Gran Sasso we włoskich Apeninach, fizycy zarejestrowali te niskoenergetyczne neutrina ze Słońca... Szczegóły eksperymentu w tygodniku "Nature" (http://www.nature.com/nature/journal/v512/n7515/full/nature13702.html).

10| Wrzesień. Kwantowa kompresja danych
Fizycy z Kanady i Japonii jako pierwsi zademonstrowali metodę kompresji informacji zapisanej w qubitach, czyli odpowiednikach bitów informacji w komputerze kwantowym. Ta technologia bardzo przyda się w przyszłości, gdy na świecie rozpowszechnią się komputery kwantowe...

Pełny tekst artykułu "Hity fizyki roku 2014: to już prawie science fiction".


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz